31 شهریور 1405

پاسپارتو یک لایه مقوایی است که بین عکس یا اثر هنری و قاب قرار می گیرد و با ایجاد یک حاشیه دور تصویر توجه چشم را بیشتر به خود اثر جلب می کند اگر عکس را مستقیم داخل یک قاب قرار دهید معمولاً تصویر تمام فضای قاب را پر می کند اما پاسپارتو بین عکس و قاب فاصله بصری ایجاد می کند و باعث می شود اثر مرتب تر و حرفهای تر دیده شود.

قاب ساختار بیرونی و نگهدارنده اثر است اما پاسپارتو یک لایه داخلی است که دور عکس قرار می گیرد به زبان ساده قاب همان چیزی است که دور کار می بینید و پاسپارتو همان حاشیه مقوایی است که بین قاب و عکس قرار می گیرد. به همین دلیل این دو جایگزین یکدیگر نیستند یک عکس می تواند قاب داشته باشد اما پاسپارتو نداشته باشد یا می تواند هم قاب و هم پاسپارتو داشته باشد.
خیر پاسپارتو برای چاپ های هنری، طراحی، آبرنگ، گواهی نامه، پوسترهای کوچک و بعضی آثار روی کاغذ هم استفاده می شود البته برای آثار هنری ارزشمند بهتر است نوع مقوا و روش اتصال با دقت بیشتری انتخاب شود تا چسب یا مواد اسیدی به مرور به اثر آسیب نزنند.
برای یک پاسپارتوی ساده خانگی وسایل زیادی لازم ندارید مهمترین موضوع این است که ابزار برش دقیق و مناسب داشته باشید.
مقوای مناسب پاسپارتو
خطکش فلزی
کاتر تیز
زیرکار برش
مداد
پاککن
گونیا
چسب مناسب
عکس یا اثر هنری
قاب

برای شروع خط کش فلزی و کاتر تیز از همه مهمترند خط کش پلاستیکی ممکن است زیر فشار کاتر آسیب ببیند یا تیغه روی لبه آن حرکت کند زیرکار برش هم کمک می کند سطح میز را خراب نکنید و تیغه کاتر زود کند نشود.
نه برای یک پاسپارتوی ساده می توانید با کاتر معمولی هم کار را انجام دهید به شرطی که تیغه کاملاً تیز باشد و برش را با فشار زیاد و عجله انجام ندهید.
تفاوت اصلی اینجاست که ابزارهای تخصصی پاسپارتو امکان برش زاویه دار و کنترل دقیق تر لبه داخلی را فراهم می کنند بنابراین اگر فقط یک یا دو قاب می سازید کاتر معمولی می تواند جواب بدهد؛ اما برای کارهای متعدد یا نتیجه کاملاً حرفهای ابزار مخصوص ارزش بیشتری پیدا می کند.
اول باید سه اندازه را از هم جدا کنید:
اندازه خود عکس
اندازه فضای داخلی قاب
اندازه حاشیه پاسپارتو
مثلاً اگر عکس شما ۲۰×۳۰ سانتی متر باشد و قاب ۳۰×۴۰ سانتی متر فضای باقی مانده برای ایجاد حاشیه حدود ۵ سانتی متر در هر طرف خواهد بود. یک جدول ساده برای شروع:
اندازه عکس | اندازه قاب | حاشیه پیشنهادی |
10×15 | 20×25 | حدود 4 تا 5 سانتی متر |
13×18 | 24×30 | حدود 4 تا 5 سانتی متر |
20×30 | 30×40 | حدود 5 سانتی متر |
30×40 | 40×50 | حدود 5 سانتی متر |

این اندازه ها پیشنهادی هستند و قرار نیست برای همه قاب ها یک نسخه ثابت باشند برای عکس های کوچک حاشیه خیلی پهن ممکن است تصویر را بیش از حد کوچک نشان دهد در عکس ها و آثار بزرگ تر حاشیه بیشتر معمولاً تناسب بهتری ایجاد می کند.
بهتر است پنجره پاسپارتو کمی کوچکتر از خود عکس باشد تا لبه های عکس زیر پاسپارتو قرار بگیرد و بیرون نزند.
برای مثال اگر عکس ۲۰×۳۰ سانتی متر است پنجره را دقیقاً ۲۰×۳۰ نبرید بسته به روش نصب معمولاً چند میلی متر از هر طرف کمتر در نظر گرفته می شود تا عکس به خوبی پشت پاسپارتو قرار بگیرد.
این اختلاف باید کنترل شده باشد اگر پنجره بیش از حد کوچک شود بخش قابل مشاهده عکس از بین می رود.
در حالت معمول می توانید حاشیه ها را برابر بگیرید اما در قاب های حرفهای گاهی حاشیه پایین کمی بیشتر از حاشیه بالا در نظر گرفته می شود. این کار باعث می شود تصویر از نظر بصری متعادل تر دیده شود چون اگر چهار طرف دقیقاً برابر باشند ممکن است چشم احساس کند تصویر کمی پایین تر یا بالاتر قرار گرفته است برای ساخت پاسپارتوی ساده برابر گرفتن حاشیه ها کاملاً قابل قبول است.
بله اتفاقاً یکی از مزیت های ساخت دستی همین است فرقی نمی کند عکس شما ۱۱×۱۷ باشد یا ابعاد دیگری داشته باشد کافی است اندازه واقعی عکس و قاب را اندازه بگیرید و سپس پنجره پاسپارتو را بر اساس همان ابعاد طراحی کنید.

حالا می رسیم به قسمت اصلی کار قبل از شروع برش، همه اندازه ها را دوباره بررسی کنید یک قانون ساده اینجا خیلی کمک می کند:
اول اندازه بگیر بعد علامت بزن بعد برش بده.
عکس را روی یک سطح صاف قرار دهید و طول و عرض آن را با خط کش اندازه بگیرید بعد ابعاد داخلی قاب را اندازه بزنید به اندازه نوشته شده روی قاب یا اندازه شیشه اعتماد نکنید؛ فضای واقعی داخل قاب همان چیزی است که باید مبنای محاسبه قرار بگیرد. اگر قاب قدیمی است بهتر است یک بار هم فضای پشت قاب را بررسی کنید تا ضخامت پاسپارتو باعث نشود شیشه یا پشت بند بدرستی بسته نشود.
حالا فاصله بین لبه قاب و عکس را مشخص کنید مثلاً برای قاب ۳۰×۴۰ و عکس ۲۰×۳۰، می توانید حدود ۵ سانتی متر حاشیه در نظر بگیرید بعد بررسی کنید که آیا این نسبت از نظر بصری برای عکس شما مناسب است یا نه.
اگر عکس سوژهای دارد که در یک سمت آن فضای خالی بیشتری وجود دارد می توانید حاشیه ها را کمی متفاوت طراحی کنید پاسپارتو قرار نیست صرفاً یک محاسبه خشک ریاضی باشد؛ تناسب تصویر هم مهم است.
مقوا را روی زیرکار برش قرار دهید و ابتدا اندازه بیرونی پاسپارتو را مشخص کنید بعد با استفاده از گونیا و خط کش فلزی محل پنجره را روی قسمت پشتی مقوا علامت بزنید خط ها باید کاملاً واضح اما نازک باشند اگر مداد را خیلی پررنگ بکشید پاک کردن آن ممکن است روی مقوا اثر بگذارد.
حالا قسمت بیرونی و سپس پنجره داخلی را برش دهید در این مرحله خط کش فلزی را محکم نگهدارید و کاتر را با حرکت کنترل شده جلو ببرید لازم نیست برای بریدن مقوا در یک حرکت فشار زیادی وارد کنید چند برش سبک و دقیق معمولاً نتیجه بهتری از یک برش سنگین و عجولانه می دهد.
کاتر را تقریباً عمود نگهدارید مگر اینکه عمداً در حال ایجاد برش زاویه دار برای لبه داخلی باشید قبل از هر برش مطمئن شوید دست دیگر شما در مسیر حرکت تیغه نیست.
این مرحله همان جایی است که یک پاسپارتوی ساده می تواند ظاهر حرفهای تری پیدا کند در پاسپارتوی استاندارد لبه داخلی پنجره معمولاً به صورت زاویه دار و حدود ۴۵ درجه برش می خورد در نتیجه سطح رویی مقوا در قسمت داخلی پنجره باریک تر می شود و یک خط سایه ظریف در اطراف عکس شکل می گیرد.
اگر لبه داخلی را کاملاً عمودی ببرید برش شما صاف خواهد بود اما ظاهر آن بیشتر شبیه یک سوراخ ایجاد شده در مقواست برش زاویه دار باعث می شود نور روی لبه داخلی بهتر بنشیند و مرز بین عکس و پاسپارتو ظریف تر دیده شود.
برای ایجاد این برش تیغه باید نسبت به سطح مقوا زاویه داشته باشد و حرکت آن کاملاً یکنواخت باشد اینجا فشار زیاد دشمن شماست اگر کاتر را با فشار بالا حرکت دهید احتمال رد شدن تیغه از خط پاره شدن گوشه یا ایجاد لبه دندانه دار بیشتر می شود.
گوشه ها هم حساس ترین قسمت هستند وقتی به انتهای هر ضلع نزدیک می شوید حرکت کاتر را کنترل کنید و اجازه ندهید تیغه از محل اتصال دو خط عبور کند.

اگر ابزار فارسی بُر یا مت کاتر مخصوص دارید انجام این مرحله بسیار راحت تر و دقیق تر می شود اما با کاتر دستی هم می توان نتیجه قابل قبولی گرفت فقط باید انتظار داشته باشید که چند بار تمرین لازم باشد.
بعد از تمام شدن برش، عکس را از پشت پاسپارتو روی پنجره قرار دهید در این مرحله عجله نکنید عکس باید کاملاً صاف باشد و پنجره پاسپارتو بخش مورد نظر تصویر را نشان دهد. برای عکس های معمولی می توانید از چسب های مناسب مخصوص نگهداری عکس استفاده کنید اگر اثر هنری یا عکس ارزشمند است بهتر است آن را مستقیماً با چسب دائمی نچسبانید و از روش های نگهداری مناسب آرشیوی استفاده کنید.
حالا مجموعه عکس و پاسپارتو را داخل قاب قرار دهید قبل از بستن پشت قاب از رو به رو نگاه کنید آیا حاشیه ها یکسان هستند؟ عکس کج نشده؟ گوشهای از تصویر بیرون نزده؟
شیشه را از نظر گرد و غبار لکه و اثر انگشت بررسی کنید حتی یک ذره گرد و غبار که بین شیشه و پاسپارتو بماند بعد از بستن قاب بیشتر از چیزی که فکر می کنید به چشم می آید بعد پشت قاب را محکم کنید و مطمئن شوید عکس پاسپارتو و شیشه به شکل صحیح در جای خود قرار گرفتهاند اگر قرار است قاب روی دیوار نصب شود اتصالات پشت آن را هم بررسی کنید.
برای این مرحله، آموزش ویدئویی یا تصویری بسیار کاربردی است چون ترتیب قرار گرفتن لایهها و نحوه بستن پشت قاب با دیدن مراحل واقعی سریع تر قابل درک است.
هر دو نوع می توانند نتیجه خوبی بدهند اما روش ساختنشان متفاوت است. اگر تازه شروع کردهاید مدل یک تکه انتخاب منطقی تری است ساخت آن ساده تر است و برای یادگیری اندازه گیری و برش گزینه خوبی محسوب می شود.
نوع | ویژگی | سختی ساخت |
یکتکه | از یک مقوا ساخته می شود | ساده تر |
فارسی بُر | از نوارهای مقوا و برش زاویه دار ساخته می شود | سخت تر |
دوبل | چند لایه مقوا | متوسط |
چند لایه/لوکس | ایجاد عمق بیشتر | پیشرفته |

در پاسپارتوی فارسی بُر نوارهای مقوا به شکل جداگانه آماده می شوند و لبه های آن ها معمولاً با زاویه مناسب برش می خورد تا هنگام اتصال گوشه ها تمیز و یکدست باشند.
این روش نسبت به مدل یک تکه دقت بیشتری می خواهد مخصوصاً در محل اتصال گوشه ها کوچک ترین اختلاف در طول نوارها یا زاویه برش می تواند باعث ایجاد فاصله یا ناهماهنگی شود مزیت آن این است که می توانید با ترکیب رنگ ها عرض نوارها و چند لایه مقوا عمق و ظاهر متفاوتی ایجاد کنید.
وقتی می خواهید قاب ظاهر عمیق تر و طراحی شده تری داشته باشد پاسپارتوی دوبل گزینه خوبی است در این مدل دو لایه پاسپارتو روی هم قرار می گیرند و معمولاً لایه دوم کمی از زیر لایه اول دیده می شود همین نوار باریک می تواند یک تغییر ظریف اما قابل توجه در ظاهر قاب ایجاد کند. برای آثار هنری عکس های خاص یا قاب های دکوراتیو دوبل می تواند جذاب تر از یک پاسپارتوی ساده باشد.

مقوای پاسپارتو باید نسبتاً محکم صاف و بدون موج باشد مقواهای خیلی نازک هنگام برش یا قرار گرفتن داخل قاب ممکن است خم شوند و ظاهر کار را خراب کنند.
اگر قرار است پاسپارتو برای مدت طولانی کنار یک اثر یا عکس ارزشمند بماند بهتر است سراغ مقواهای مخصوص قاب سازی و با کیفیت آرشیوی بروید برای پروژه های ساده و کم هزینه می توانید از مقوای باکیفیت و نسبتاً ضخیم استفاده کنید.
پاسپارتوی سفید و طیف های روشن معمولاً انتخاب امن تری هستند و برای بیشتر عکس ها ظاهر تمیز و کلاسیک ایجاد می کنند مشکی بیشتر برای عکس های کنتراست بالا سیاه و سفید یا قاب های مدرن جواب می دهد اگر شک دارید سفید یا کرم روشن معمولاً انتخاب کم ریسک تری است.
برای عکس های رنگی بهتر است پاسپارتو با یکی از رنگ های موجود در تصویر هماهنگ باشد اما الزاماً نباید دقیقاً همان رنگ را انتخاب کنید. رنگ های خنثی مثل سفید، شیری، کرم و طوسی معمولاً اجازه می دهند خود عکس مرکز توجه باقی بماند اگر عکس رنگ های قوی و متنوعی دارد پاسپارتوی خیلی پررنگ ممکن است با تصویر رقابت کند.
بله برای تمرین و قاب های ساده می توانید از مقوای معمولی باکیفیت استفاده کنید اما اگر عکس یا اثر هنری ارزش مادی یا عاطفی بالایی دارد بهتر است صرفاً به ارزان ترین مقوا اکتفا نکنید جنس نامناسب و مواد اسیدی بعضی مقواها می توانند در نگهداری طولانی مدت روی کاغذ اثر بگذارند.

یک روش ساده این است که اول به خود عکس نگاه کنید نه به رنگ قاب اگر عکس روشن و مینیمال است، پاسپارتوی سفید، شیری یا خاکستری روشن معمولاً خوب جواب می دهد برای عکس های سیاه و سفید، سفید و مشکی هر دو می توانند جذاب باشند انتخاب بین آنها بیشتر به سبک قاب و میزان کنتراست مورد نظر بستگی دارد.
برای عکس های گرم رنگ های کرم و استخوانی می توانند هماهنگی خوبی ایجاد کنند در عکس های مدرن و سرد هم طوسی روشن گزینه مناسبی است.
اگر قرار است پاسپارتو بخشی از دکوراسیون باشد رنگ دیوار و مبلمان هم اهمیت پیدا می کند اما بهتر است یک اصل را فراموش نکنید: پاسپارتو باید به عکس کمک کند دیده شود نه اینکه خودش تبدیل به سوژه اصلی قاب شود.

ساخت پاسپارتو معمولاً به خاطر کمبود ابزار خراب نمی شود بیشتر اشتباه ها از اندازه گیری عجولانه برش نادرست یا بی توجهی به گوشه ها اتفاق می افتند.
قبل از برش اندازه عکس و فضای داخلی قاب را حداقل دو بار بررسی کنید یک اشتباه چند میلی متری روی کاغذ شاید ناچیز به نظر برسد اما وقتی چهار طرف قاب را کنار هم می بینید کاملاً خودش را نشان می دهد.
تیغه کند به جای اینکه مقوا را تمیز ببرد الیاف آن را می کشد و لبهای پاره و زبر ایجاد می کند اگر برای بریدن مقوا مجبورید فشار زیادی وارد کنید احتمالاً زمان تعویض تیغه رسیده است.
خط کش فلزی فقط برای صاف شدن خط نیست هنگام برش یک لبه مقاوم ایجاد می کند که کاتر می تواند در امتداد آن حرکت کند.
گوشه ها کوچکاند اما بیشترین توجه را به خودشان جلب می کنند بخصوص در برش ۴۵ درجه هنگام رسیدن به انتهای هر ضلع باید حرکت کاتر کنترل شود تا از خط عبور نکند.
اگر حاشیه سمت راست ۵ سانتی متر و سمت چپ ۴ سانتی متر باشد حتی اگر در نگاه اول متوجه نشوید قاب کمی نامتعادل دیده می شود.
پاسپارتوی خیلی پررنگ می تواند با عکس رقابت کند اگر هدف شما تأکید روی خود تصویر است رنگ های خنثی معمولاً انتخاب مطمئن تری هستند.
برای عکس یا اثر هنری ارزشمند چسب معمولی انتخاب خوبی نیست قبل از چسباندن دائمی باید جنس اثر و روش مناسب نگهداری آن را در نظر بگیرید.

اگر کاتر مخصوص پاسپارتو ندارید هنوز هم می توانید یک پاسپارتوی تمیز بسازید برای شروع، یک کاتر معمولی با تیغه تازه خط کش فلزی و زیر کار برش کافی است مهمترین نکته این است که برش را مرحلهای و با فشار کم انجام دهید.
برای برش ساده یک تکه ابتدا خطوط را دقیق علامت بزنید و پنجره را با کاتر برش دهید اگر می خواهید لبه داخلی ۴۵ درجه باشد ابتدا روی یک تکه مقوای اضافه تمرین کنید چند بار برش آزمایشی انجام دهید تا متوجه شوید با چه زاویه و فشاری بهترین نتیجه را می گیرید. اگر قرار است تعداد زیادی پاسپارتو بسازید خرید ابزار مخصوص منطقی تر می شود چون کنترل زاویه و تکرار اندازه ها با آن راحت تر است.
برای ساخت پاسپارتو لازم نیست از همان ابتدا ابزارهای حرفهای داشته باشید چیزی که بیشتر از هر چیز روی نتیجه اثر می گذارد اندازهگیری دقیق مقوای مناسب و برش کنترل شده است.
اگر اولین تجربه شماست بهتر است با یک قاب ساده و مقوای معمولی باکیفیت شروع کنید ابتدا برش مستقیم را یاد بگیرید و بعد سراغ برش ۴۵ درجه و مدل های فارسی بُر یا دوبل بروید.
یک پاسپارتوی خوب قرار نیست خودش بیشتر از عکس دیده شود کارش این است که به عکس فضای تنفس بدهد قاب را مرتب تر کند و توجه بیننده را به اثر برگرداند.
معمولاً مشکل از یکی از این موارد است: تیغه کند، فشار زیاد هنگام برش، خط کش نامناسب یا اندازه گیری اشتباه برای برش تمیز تیغه تیز و حرکت آرام کاتر اهمیت زیادی دارد.
بله اندازه عکس هر چقدر باشد می توان اندازه پنجره و حاشیه پاسپارتو را متناسب با آن طراحی کرد.
برش زاویه دار باعث ایجاد یک لبه ظریف و سایه روشن در اطراف عکس می شود و ظاهر پاسپارتو را حرفهای تر از برش کاملاً عمودی نشان می دهد.
در صورتی که ضخامت و ساختار قاب بدرستی انتخاب شده باشد پاسپارتو می تواند بین عکس و شیشه فاصله ایجاد کند و مانع تماس مستقیم آن ها شود.
برای عکس ۱۰×۱۵ می توان از قاب ۲۰×۲۵ سانتی متر استفاده کرد و حاشیهای حدود ۴ تا ۵ سانتی متر در نظر گرفت اندازه دقیق به طراحی قاب و میزان حاشیهای که می پسندید بستگی دارد.
بله مقوای رنگی کاملاً قابل استفاده است اما بهتر است رنگ آن با عکس و قاب هماهنگ باشد و توجه را از خود تصویر منحرف نکند.
بله اما بخشی از عکس پوشانده خواهد شد اگر ترکیب بندی تصویر اجازه دهد می توانید پنجرهای با نسبت متفاوت طراحی کنید؛ در غیر این صورت بهتر است نسبت پنجره به عکس حفظ شود.
از نظر فنی می توان پاسپارتو را به شکل مستقل استفاده کرد اما برای محافظت بهتر از عکس و ایجاد ساختار مناسب معمولاً پاسپارتو همراه با قاب شیشه و پشت بند استفاده می شود.
تیغه تیز خطکش فلزی، علامتگذاری دقیق و کنترل حرکت کاتر مهمترین عوامل هستند در مدل های فارسی بُر زاویه برش دو نوار باید دقیقاً هماهنگ باشد کوچک ترین اختلاف می تواند در گوشه ها فاصله ایجاد کند.
برای هر دو کاربرد مناسب است پاسپارتو برای آثار روی کاغذ، چاپ عکس هنری، نقاشی و عکس استفاده می شود فقط در مورد آثار ارزشمند باید جنس مقوا و روش اتصال با دقت بیشتری انتخاب شود.
بخشی از عکس به دلیل قرار گرفتن پشت پنجره پاسپارتو ممکن است پوشانده شود اما اگر اندازه پنجره درست انتخاب شود این موضوع باعث کوچک دیده شدن آزاردهنده عکس نمی شود اتفاقاً حاشیه مناسب می تواند باعث شود خود تصویر منظم تر و برجسته تر به نظر برسد.
پیشنهادهایی برای شما
مطالب مرتبط

آموزش عکاسی چهره با دوربین گوشی موبایل
20 دی 1402
آموزش چاپ عکس آنلاین
28 آذر 1403
آموزش اسکن عکس پرسنلی با گوشی اندروید و آیفون + ترفندها
8 بهمن 1403
چگونه عکس پولاروید چاپ کنیم؟ + آموزش گام به گام
29 بهمن 1403
آموزش ساخت آلبوم عکس عاشقانه
11 اسفند 1403
کلاژ چیست؟ آموزش، ایده و معرفی برنامه های ساخت کلاژ
27 شهریور 1404
آموزش عکاسی از ماه با گوشی و دوربین حرفهای+ تنظیمات، ترفندها و نمونه عکسها
13 مهر 1404